Gevale Kalesi’yle Tarihe Yolculuk

Konya’da şehrin 13 km batısında yer alan Takkeli Dağ,  yaşayan bir mitoloji efsanesi  Gevale kalesiyle tarihe tekrar ışık tutuyor.

 Selçuklu Belediyesi, Kültür Bakanlığı, Konya Müzeler Genel Müdürlüğü ve Necmettin Erbakan Üniversitesi’nin iş birliği ile birçok tarihi dönemin önemli muhafız kalelerinden biri olan Gevale Kalesi’nde yürütülen kazı çalışmaları ilk olarak 2012 yılında yüzey araştırmasıyla başladı. Restorasyon çalışması,  2013 ve 2014 yıllarında tapınak bölgesi, çeşitli kaya oyma mekanlar ve sarnıçların ortaya çıkarılması ile devam ederken  30 kişiden oluşan akademik kazı ekibiyle,  Haziran 2015 tarihinden itibaren kalenin zirvesinde yoğunlaşan çalışmalarsa halen sürüyor. Büyük ve Küçük Gevale olmak üzere ikiz tepelerden oluşan Gevale’de kazı çalışmaları bin 700 metre yüksekliğinde gerçekleştiriliyor.

     Selçuklu Belediyesi’nden bir turizm hamlesi daha

     Selçuklu Belediyesi, Kültür Bakanlığı, Konya Müzeler Genel Müdürlüğü ve Necmettin Erbakan Üniversitesi’nin ortak çalışması olarak sürdürülen , Selçuklular döneminde bölgenin kilit noktası olarak kullanılmış  ve zamanla yıkıma uğramış tarihi kalenin restorasyon çalışmaları için Selçuklu Belediyesi tarafından bilim heyeti oluşturuldu.

   Oluşturulan heyet içerisinde Prof. Dr. Ahmet Çaycı, Prof. Dr. Mikail Bayram, Doç. Dr. İbrahim Kalaycı, Doç. Dr. Güngör Karaoğuz, Yard. Doç. Dr. Zekeriya Şimşir, Öğretim Görevlileri Mete Mimiroğlu, Mustafa Ertekin Doksanaltı, Vare Bulgurlu, İlhan Koç, Yunus İnce ve Erkan Aygör yer alıyor. Kurulun kazı başkanı olarak Prof. Dr. Ahmet Çaycı görev yaparken, AK Parti Konya Milletvekili Mustafa Kabakçı ile Selçuklu Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay, zaman zaman restore edilen Gevale Kalesi’nin kazı alanında incelemelerde bulundu. Alınan kaynakların bilgisine göre, AK Parti Konya Milletvekili Mustafa Kabakçı gördüğü kazı çalışmaları sırasında , ''Matrakçı Nasuh'un eserinde yer alan Gevale kalesi minyatürü beni heyecanlandırmıştı. Turizmin önemini dünyada kavramamak mümkün değil. Dünya genelinde 940 milyon kişinin turist olarak ülkeden ülkeye gezmekte. Maddi karşılığı 930 milyar dolar civarındadır. Konya’ya yılda 2 milyon civarında turist geldiğini fakat bu oranın konaklama sayısında çok düşük olduğu, bunun için turistlerin görebileceği enteresan bulacağı yapıları tekrar gün yüzüne çıkarmak gerekir. Belediye Başkanımıza değerli çalışmalarından dolayı teşekkür ederim.'' açıklamalarında bulundu.

Selçuklu Sultanlarının yaşadıkları tepede tarih gün yüzüne çıkıyor

  Konya’nın silüetini taşıyan Takkeli Dağ’daki çalışmalar da kazı alanına giderek incelemelerde bulunan AK Parti Konya Milletvekili Mustafa Kabakçı ve Selçuklu Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay’a kazı başkanı olarak görev yapan Prof.Dr.Ahmet Çaycı Gevale Kalesi’yle ilgili tarihi bilgiler de sundu. Yeni Konya gazetesinden alınan bilgilere göre ; İlk ziyaret yerleri,  Frigler döneminde yapıldığı tahmin edilen ve dağın yamacına oyulmuş halde bulunarak, tapınak olduğu tahmin edilen bölüm oldu.  Prof. Dr. Ahmet Çaycı bu alanın ilk yapılış amacının bir tapınak olduğunu tahmin ettiklerini, ancak ilerleyen zamanlarda hizmet amaçlı kullanılmış olabileceğini de belirtti. Sonrasında Kalenin alt kısmında yer alan bir sarnıç ziyaret edildi. Burada verilen bilgilerde, Anadolu da Urartulardan beri görülen, kaleden gizli çıkış olarak kullanılan tünellerin bir su yoluna bağlanması geleneğinin, burada da kullanıldığını ve sarnıcın gizli bir tünel ile kaleye bağlandığını ifade etti. Sarnıca çıkan Tünel'in bir bölümünün açıldığını, diğer bölümünün ise ilerleyen günler içerisinde yapılacak olan çalışmalarla açılmaya çalışılacağı bilgisi verildi.  Kale burcu, kalelerde savunma amaçlı oluşturulan, savunmayı çok rahat bir şekilde yapabilmek için inşa edilen kale bölümü oldugunu söyleyen Çaycı,  bahsedilen konudaki yapılar, düz kale surlarının ön cephesine bir çıkıntı oluşturacak şekilde inşa edildiğini de belirtti.  Sarnıç bölümünden sonra tepeye doğru tırmanışta kaya mezarlarını gören heyete Prof.Dr. Ahmet Çaycı, tepenin diğer tarafında çok sayıda IV. Yüzyıla ait kaya mezarı tespit edildiğini, ilerleyen zaman içinde yapılacak kazılar sonrasında bölgenin en büyük Metropolitinin bulunacağının tahmin edildiği bilgisini verdi.  Kale'nin bulunduğu zirveye çıkıldığında gerçek bir tarihi dokuyla karşılaşan ekibe, zirvedeki iki adet sarnıçtan birinin zindan olarak kullanıldığının tahmin edildiği söylendi. Çaycı, kaynaklarda Selçuklu ve Karamanoğulları dönemlerinde Prenslerin Gevale Kalesine hapsedildiklerine dair malumatların yer aldığını, bahsedilen zindanında bulundukları yer olduğunu tahmin ettiklerini belirtti. Zirvede hamam bölümünün ve kaledeki gözetleme bölümlerinin de artık restorasyon sonucu iyice gözüktüğünü anlatan kazı başkanı zaman zaman sultanların da Gevale Kalesinde kaldıklarının tarihi kayıtlarda olduğunu bu sebeple bir saray kalıntısının arandığını ancak bu konuda henüz somut bir veriye ulaşılmadığı bilgisini de verdi.

   Son olarak durumu değerlendiren kazı başkanı Prof.Dr.Ahmet Çaycı, Gevale kalesinin kazı ve restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından çevre düzenlemesi yapılacağını söyledi. Çevre düzenlemesi ile Roma, Bizans, Selçuklu, Karamanoğlu ve Osmanlı döneminde de kısmen kullanılmış olan ve kültür ile tarih açısından son derece önemli mimari kalıntılar,küçük objelerden oluşan buluntular gün yüzüne çıkartılacağını aktaran Çaycı, böylece Konya turizmine büyük katkılar sağlamış olacaklarını belirtti.
Beste Aşlamacıer